De afwikkeling van de integriteitsmelding rond de aanstelling van de voorzitter van de klankbordgroep van inwoners voor het participatietraject ROL/AZC, lijkt uit te lopen op een doofpot. Inwoners Marco Drenth en Michiel Eger hebben noodgedwongen een Woo-verzoek ingediend nadat bleek dat een onderzoeksrapport over hun integriteitsmelding al afgerond is, zonder dat zij als melders zijn gehoord en zij geen inzicht hebben in de uitkomsten en hoe daarmee zal worden omgegaan.
De kwestie was eerder al in het nieuws, vanwege het uitblijven van een officiële behandeling van het integriteitssignaal. Het draait om het proces van aanstelling van de voorzitter van de klankbordgroep ROL (‘Regionale opvanglocatie/AZC’) – het adviesorgaan van inwoners dat door de gemeente was samengesteld om te participeren over de Regionale opvanglocatie van 300 asielzoekers en statushouders in Nieuwerkerk a/d IJssel. Een harde voorwaarde van de omwonenden voor hervatting van het van de rails gelopen participatietraject, was de aanstelling van een onafhankelijke voorzitter.
Schijn van belangenverstrengeling
De melders, die lid waren van de klankbordgroep van 12 inwoners, ontdekten dat er een werkrelatie bestond tussen de aangestelde voorzitter en een zittend fractievoorzitter in de gemeenteraad, die tevens woordvoerder was op het dossier ROL en wiens wethouder portefeuillehouder is van het ROL-dossier.
Volgens Drenth en Eger werd dit signaal over de schijn van belangenverstrengeling, dat zij al in het voorjaar van 2025 zowel mondeling als schriftelijk hebben aangekaart, maandenlang niet formeel geregistreerd als integriteitsmelding.
Hoewel ook een raadslid het signaal meermaals voorlegde aan de burgemeester, bleef een officiële procedure uit. Na de open brief van de betrokken inwoners aan de pers kwam de zaak in beweging, maar over de gekozen route ontstond direct nieuwe ophef.
“Slager keurt eigen vlees”
De melders uiten scherpe kritiek op het feit dat de fractievoorzitters uit de gemeenteraad betrokken zijn bij de afhandeling van de melding, volgens een nieuw protocol voor integriteitsmeldingen, dat is ingevoerd nadat zij hun melding hadden gedaan. “Omdat de melding juist raakt aan een van de fractievoorzitters en fractievoorzitters zich bevooroordeeld hebben uitgelaten over de kwestie, tast dit de objectiviteit aan. De borging van onafhankelijkheid ontbreekt,” aldus de melders. Ondanks herhaalde verzoeken om opheldering over de onafhankelijke afhandeling van de melding bij onder meer de burgemeester en een gang naar de Commissaris van de Koning Zuid-Holland tot tweemaal toe, om te bevorderen dat de behandeling van de melding aantoonbaar onafhankelijk plaatsvindt, heeft dit niet geleid tot duidelijkheid over de procedure.
Zonder dat de melders zijn gehoord, ligt er inmiddels een rapportage. Degene die het onderzoek heeft uitgevoerd stelt zich op het standpunt dat hij heeft gerapporteerd aan ‘zijn opdrachtgevers’, het fractievoorzittersoverleg. Dit is juist waar de melders steeds vragen over hebben gesteld; hoe hun melding objectief gaat worden onderzocht en afgehandeld.
Politieke nasleep
Marco Drenth en Michiel Eger staan inmiddels beiden kandidaat voor de nieuwe lokale politieke partij Platform Zuidplas. Drenth richtte deze partij mede op nadat hij tijdens het participatieproces rond de ROL merkte hoe moeilijk het voor inwoners kan zijn om gehoord te worden binnen gemeentelijke besluitvorming. Volgens Drenth is de gang van zaken rond de klankbordgroep symptomatisch voor de kloof tussen het gemeentehuis en de inwoner.
Met het Woo-verzoek (Wet open overheid) hopen de indieners nu alsnog het rapport en de gehanteerde onderzoeksaanpak boven tafel te krijgen. “Als inwoners een melding doen, moeten zij erop kunnen vertrouwen dat het proces helder is. Als dat niet gebeurt, raakt dat het fundamentele vertrouwen in de lokale overheid,” stellen zij in een gezamenlijke verklaring.
